Buscando o pracer azul

Capítulo 1: O Umbral da Memoria Escolles a primeira opción, A Odisea. Ao abrilo, non chega o cheiro a papel vello que esperabas. No seu lugar, un refacho de brisa salina golpéache o rostro. As paredes da biblioteca comezan a desdebuxarse. O chan baixo os teus pés xa non é madeira, é area fina e branca. Escoitas un canto que parece vir de tódalas partes e de ningures. Fronte a ti, o azul do mar Xónico doe de tan intenso. De súpeto, unha voz profunda resoa na túa mente: "Para entender a historia, non basta con lela. Debes habitar o silencio das que foron chamadas 'secundarias'. A que voz queres prestar os teus oídos primeiro?" Confundida miras as túas mans, ainda sostés o teu caderno de notas da Radio Galega. Unha muller achégase a ti. É alta, con túnica de liño e ollos que semellan ter chorado durante décadas. Ambas mirádesvos fixamente, cando de súpeto te decatas de que é Penélope. Belíscaste lixeiramente para comprobar se estás nun soño. Nada muda. A muller mírate de xeito estraño pola túa actitude. —Estranxeira, eu son Penélope, raíña de Ítaca —di ela con voz firme pero cansa—. levas roupas extrañas e falas unha lingua que soa a chuvia e a fin do mundo. Se queres sobrevivir eiquí, debes parecer unha de nós. Os extranxeiros sen protección son escravos ou sombras. Penélope entrégache unha túnica dunha soa peza e un broche para suxeitala. Pero antes de axudarte a vestila, ponte a proba para saber se es unha espía dos pretendentes: ''O Enigma da Tecedora'' "Dime, muller do futuro: Que é aquilo que se constrúe de día para destruirse de noite, non por odio, senón por esperanza?" ¿Que respondes? [[A) É o amor, que se anova cada mañá.->CAP1-A)-É-o-amor,-que-se-renova-cada-mañá.]] [[B) É o sudario de Laertes, o tecido que mantén a raia a quen queren ocupar o trono.->CAP1-B)-É-o-sudario-de-Laertes,-o-tecido-que-mantén-a-raia-a-quenes-queren-ocupar-o-trono.]] [[C) É a memoria dos que marcharon ao mar.->CA1-C)-É-a-memoria-dos-que-marcharon-ao-mar.]]

Colles o libro nas túas mans e les as primeiras páxinas. É unha obra mestra, sen dúbida. Pero hoxe non resoa coa inquedanza que sentes no peito. Hoxe precisas comprender a orixe dos mitos, o silencio das mulleres antigas. Deixas o libro no seu sitio e a túa mirada crávase inevitablemente no tomo de lombo azul escuro que hai ao lado: [[A Odisea, de Homero->A) A Odisea, Homero]].

Penélope asente. —A memoria é o único que fica cando os homes marchan. Vete como unha aliada espiritual, alguén que comprende o dor da espera.

Penélope sorrí con tristeza. Vete como unha poeta, unha soñadora. Permíteche quedar, pero vixíate de preto porque cre que es demasiado inocente para os perigos de Ítaca.

''Capítulo 2: O Mapa das Sombras'' Os ollos de Penélope alumean con respecto. —Es intelixente, estranxeira. Sabes que as mulleres loitamos co enxeño e o fío, non coa espada. Ao ter acertado, ela confía en ti e entrégache un segredo: unha xoia que pertenceu a Odiseo e que che serve de salvoconduto. Finalmente axúdache a vestirte. Colócache un peplo de la fina. É unha soa peza de tea que se dobra e se suxeita nos ombreiros con fíbulas de bronce. Explícache que en Grecia a roupa indica o estatus. Como es unha meteca, non podes usar certos adornos reservados para a nobreza. Porén, dáche un cinto de coiro para que poidas gardar o teu caderno de xornalista e a gravadora. —É unha honra coñecela, raíña Penélope. Discúlpeme pola miña entrada tan abrupta; son Begoña Caamaño, xornalista. Antes de partir, hai unha cuestión que non podo deixar pasar para a miña crónica: por que segues tecendo ese sudario día tras día? É realmente un acto de amor devoto ou hai algo máis tras esa tea que se desfai cada noite? Penélope detén as mans. O pazo queda en silencio; só se escoita o bater das ondas. —Begoña… —responde Penélope cun sorriso amargo—. Os homes chaman a isto “fidelidade”, pero ti, que coñeces o poder da palabra, deberías saber que o meu tear é a miña imprenta. Non tezo por amor ao home, senón por amor á miña propia soberanía. Mentres o sudario de Laertes non estea rematado, Ítaca non ten rei e eu non teño dono. Desfacer o fío é a miña forma de deter o tempo e evitar que a cobiza doutros me aplaste a min ou ao meu reino. Antes de despedirte dela, Penélope entrégache un fragmento de ostrakón con inscricións estrañas e un belo mapa de papiro que parece incompleto. —Atopa a aquela que chaman Feiticeira e dille que a muller que espera no trono recoñece a muller que reina na illa de Eea. Dille que decidín que a miña historia non remate como a contan —advírteche Penélope—. Antes de partir, non debes seguir o sol, senón o rastro das palabras que o vento aínda non dixo. Os estranxeiros sen dereitos adoitan perderse nas correntes do Tirreno se non saben descifrar o camiño. Atópaste no porto. Os mariñeiros gregos mírante con desconfianza polos teus trazos atlánticos e pola túa forma estraña de falar, aínda que xa vistes o peplo de liño. Como estranxeira, non tes dereitos, pero o teu carné de prensa agora brilla cun alfabeto grego antigo que di: “Mἀpτυς δɛ λα ἀλƞ ɛια” (Testemuña da verdade). Para conseguir que un barqueiro te leve, debes demostrar que coñeces o destino. Miras o papiro que Penélope che deu; nel móstranse tres rutas posibles, pero só unha leva a Eea. No bordo do mapa hai unha frase escrita que mestura o grego antigo con conceptos que só unha xornalista galega do século XXI entendería: “Busca o lugar onde a ‘Voz Cultural’ se converte en canto de serea, alí onde o sol se pon detrás da Torre que non é de pedra, senón de luz.” Pensas no teu traballo no Diario Cultural. A “Torre de luz” lémbrache a Torre de Hércules, a túa terra, pero aquí, no Mediterráneo, debe referirse a un faro místico. Segundo o mapa, debes elixir entre estas tres rutas: * Ruta 1: O estreito de Escila. Un camiño estreito onde o mar ruxe como un animal salvaxe. * Ruta 2: O rumbo do ocaso. Seguindo a dirección onde o sol parece afundirse no mar, buscando o faro dunha illa solitaria. * Ruta 3: A costa dos lotófagos. Un lugar de descanso onde todos esquecen o seu pasado. Antes de elixir a ruta, queres tomarte o teu tempo para atopar unha pista. Decides empregar todo o teu coñecemento como xornalista: [[A) Arriscarse e elixir unha ruta->CAP2-A)-Arriesgarte-e-elexir-unha-ruta-]] [[B) Interrogar a un mariñeiro->CAP2-B)-Interrogar-a-un-mariñeir]] [[C) O espello de Realidades->CAP2-C)-O-espallo-de-Realidades]]

''Capítulo 3: La Travesía hacia Eea'' Sabes que para chegar a illa da feiticeira debes tomar unha decisión. [[A) Ruta 1: O Estreito de Escila: un camiño estreito onde o mar ruxe coma un animal salvaxe.->CAP3-A)-Ruta-1:-O-Estreito-de-Escila:-Un-camiño-estreito-onde-o-mar-ruxe-como-animal-salvaxe.]] [[B) Ruta 2: O Rumbo do Ocaso. Seguindo a dirección onde o sol parece afundir no mar, procurando o faro dunha illa solitaria.->CAP3-B)-Ruta-2:-O-Rumbo-do-Ocaso.-Siguindo-a-dirección-onde-o-sol-parece-hundirse-no-mar,-buscando-o-faro-dunha-isla-solitaria.]] [[C) Ruta 3: A Costa dos Lotófagos. Un lugar de descanso onde todos esquecen o seu pasado.->CAP3-C)-Ruta-3:-A-Costa-dos-Lotófagos.-Un-lugar-de-descanso-onde-todos-esquecen-o-seu-pasado.]]

''O Interrogatorio'' Achégaste ao patrón do barco, un home de pel curtida chamado Doros. El mírate de arriba abaixo, deténdose no teu peplo, que che queda un pouco estraño, e no teu caderno. —Detente, meteca —rosmou Doros—. Onde está o teu protector? Unha muller meteca non pode negociar pasaxes nin andar soa polos peiraos sen que un cidadán responda por ela. As leis da cidade son claras: es unha sombra sen voz. Ti, mantendo a calma de quen entrevistou na radio a políticos difíciles, sacas o teu carné de prensa e míralo fixamente. —Escoita ben, Doros —respondes con firmeza—. As vosas leis din que non teño voz, pero veño dunha terra onde a palabra é lei. Ti falas de normas humanas, pero eu busco a muller que os vosos mitos chaman “feiticeira” para escoitala. Por que lle tedes tanto medo? É unha lei ou é un mito dos que impiden navegar cara ao Oeste? O mariñeiro baixa a voz, temeroso de que alguén escoite. Cóntache a realidade agochada tras a política grega: 1. ''A Lei do Silencio'': Os estranxeiros que preguntan demasiado adoitan rematar como escravos nas minas de Laurio. 2. ''O Mito do Medo'': Din que Circe converte os homes en porcos, pero Doros confesa un segredo: —A verdade é que os homes que van a Eea non queren volver, porque alí non hai leis que os obriguen a ser soldados ou amos. Prefiren ser animais libres antes que homes encadeados ás vosas guerras. Un detalle cultural importante: Doros explícache que, para os gregos, o Oeste é a entrada ao Inframundo. Navegar cara alí é desafiar os deuses. Pero para ti, galega, o Oeste é simplemente o camiño á casa, cara ao Atlántico. Doros crúzase de brazos con arrogancia, bloqueando o paso á pasarela do barco. —Xa cho dixen, meteca. Sen un home que te avale, non hai viaxe. Aquí as leis dos homes son tan firmes coma as rochas da costa. Se queres navegar cara ao Oeste, busca un protector ou regresa á túa biblioteca. Sentes a frustración de quen se enfronta a unha burocracia inxusta, algo que tamén viches na túa época. Pero, de súpeto, notas o peso da xoia que Penélope che entregou no palacio. A túa mente de xornalista conecta os puntos: Penélope non só che deu un agasallo, deuche poder político. Sorris coa seguridade de quen ten unha primicia exclusiva. Metendo a man no pregue do teu peplo, sacas o obxecto. É un anel de selo co gravado dun golfiño e un arco, o símbolo persoal de Odiseo. —Leis de homes, dis? —preguntas, estendendo a man para que o selo brille baixo o sol—. Este selo pertence ao dono deste porto, ao home que agardades que regrese da guerra. Penélope, a raíña que garda o seu trono, nomeoume a súa enviada. Se me impides o paso, non mo estarás impedindo a min, senón á vontade do teu propio rei. O rostro de Doros empalidece. Inclínase ante o selo, pois en Grecia un salvoconduto do rei é sagrado (a xenia, ou lei da hospitalidade levada ao extremo). —Perdoa a miña ignorancia, enviada… non sabía que contabas coa protección do Laertíada. Pero debes saber algo: ese selo dáche dereito a viaxar, mais non te protexe da maxia da illa de Eea. Os mitos din que Circe odia os homes de Odiseo. Non temes que, ao ver ese anel, te converta nalgo máis… salvaxe? Gardas o anel e respondes cunha frase que resume o teu espírito: —Traballei na radio, Doros. Escoitei milleiros de voces. Aprendín que os mitos adoitan ser historias contadas por quen ten medo ás mulleres libres. Non busco protección: busco a entrevista que cambiará a historia.

''O Espello das Realidades'' Sacas o teu carnet de prensa. Ao mirar ao horizonte a través dél, a néboa disípase. Non ves a illa de Eea como un lugar tebroso cheo de bestas, senón coma un refuxio verde e fértil. O espello amósache que a “Torre de luz” é en realidade a biblioteca de Circe, cuxo coñecimento brilla tanto que se confunde cun faro.

''Ruta 1: O Estreito de Escila'' Decides, como xornalista, que precisas acción e risco. O mar vólvese escuro e as ondas golpean o casco con forza. De supeto, uns ouveos xorden das rochas. Non é un monstruo, son as voces das mulleres que a historia esqueceu, berrando para ser escoitadas. O barco naufraga. Mentres afundes, escoitas unha voz feminina que di: "Para escribir sobre nós, primerio debes perder o medo ao abismo". Espertas na biblioteca de Santiago co pelo mollado e con sabor a sal nos beizos. ''Resultado: Final Prematuro - O espertar do activismo.''

''Capítulo 4: A Travessía do Sol Poñente'' Tras mostrar o selo de Odiseo, o mariñeiro Doros non ten máis remedio que acatar. Zarpas de Ítaca mentres o sol comeza a baixar, marcando un camiño de lume sobre a auga. Ti, Begoña, sentas na proa coa túa libreta. Notas que canto máis te afastas de Ítaca e das súas leis ríxidas, máis o mar deixa de ser o Mediterráneo para converterse en algo que recoñeces. A navegación polo Rumbo do Ocaso convértese nunha experiencia sensorial. Mentres navegas, o ceo non se volve negro, senón dun azul cobalto que che lembra ás noites de verán en Santiago. Ves a Vía Láctea e entendes que o camiño de estrelas que guía aos peregrinos en Galicia é o mesmo que che está a levar cara a Circe. [[''Capítulo 5: A Illa onde o Tempo non Existe''->CAP4-'Capítulo-5:-A-Illa-onde-o-Tempo-non-Existe'']]

''Ruta 3: A Costa dos Lotófagos.'' Decides buscar o camiño máis doado e pracenteiro. Úneste a unha expedición que procura a “flor do esquecemento”. Ao chegar á costa, ofrécenche un froito doce. Cando o probas, os recordos da Radio Galega, de Santiago e da túa loita feminista comezan a esvaecerse. Sénteste en paz, pero baleira. Quedas sentada na area, mirando ao baleiro. Xa non queres escribir, xa non queres preguntar. Convertícheste nun personaxe secundario sen voz nunha epopea allea. Esperta na biblioteca horas despois; esqueciches por que foras alí e o libro da Odisea está en branco. ''Resultado: Final malo - A perda da voz propia.''

''Capítulo 5: A Illa onde o Tempo non Existe'' O barco de Doros detense. El négase a achegarse máis á costa por medo aos mitos, así que saltas á auga e nadas uns metros. Navegas seguindo a estela prateada. O aire cheira a laureis húmidos e a terra fértil. De súpeto, o bote encaia nunha area tan fina que semella fariña. Ao desembarcar, notas algo fascinante: aínda que estás nunha illa grega, a vexetación ten a cor verde intensa das fragas galegas. O musgo cobre as pedras de granito e o arrecendo a herba mollada faite sentir na casa. Uns animais achéganse á beira do mar. Son lobos e leóns, pero non te atacan; olfatéanche as mans coa curiosidade de quen recoñece unha vella amiga. Camiñas cara á espesura. Non tes medo, só curiosidade. Chegas a un claro onde unha muller de ollos intensos leva como coroa unha trenza recollida con fíos de ouro e ollos amarelos coma o sol do serán. A muller mestura herbas nunha cunca de pedra. É Circe. Non semella a bruxa malvada que describía Homero, senón unha muller sabia, conectada coa terra, que parece estar esperando a que alguén conte, por fin, a súa verdade. —Esperábate, viaxeira —di Circe sen erguer a vista—. Din que converto aos homes en porcos, pero eu só revelo a súa verdadeira natureza. Ti buscas outra cousa. Buscas o "Pracer do Azul". Circe bloquéache o paso. Para que che conte a súa historia debes demostrar que entendes a súa arte. "Teño raíces e non camiño. Curo a dor e ás veces dou o sono eterno. Se me mesturas mal, son veleno; se me entendes, son remedio. Que son?" Opcións: [[A) Unha espada. ->CAP5-A)-Unha-espada.-]] [[B) Unha planta medicinal. ->CAP5-B)-Unha-planta-medicinal.-]]

''Capítulo 6: O Espertar da Feiticeira '' Ao pronunciares a palabra "Perspectiva", Circe deixa de remexer a súa poción. Érguese e camiña cara ti, pero os seus pasos non soan sobre o mármore, senón sobre parqué dunha redacción moderna. O cheiro a romero de Eea mestúrase co cheiro a café de máquina e tinta de xornal. —Tes razón, Begoña —di Circe, mentres a súa figura comeza a desdebuxarse nunha neblina dourada—. A historia é unha sombra proxectada polos homes. Ti viñeches ata aquí para pór o foco en nós, nas que estamos nas marxes. Agora, leva esta mirada ao teu mundo. Muda o punto de vista e darasme a vida que me pertence. Antes de que o soño se disolva, Circe entrégache un último obxecto, un auricular de radio feito de coral. Ao poñelo, escoitas unha mestura de sons: o motor dos coches polas rúas de Santiago e o canto das sereas no mar Tirreno. -- Na Grecia antiga, un 'Meteco' era un extranxeiro que vivía alí pero non tiña voz na asamblea. Na túa Galicia, es unha voz que voa polas ondas. Que ferramenta levarás deste soño para que a extranxeira teña dereitos? [[A) A vara de ameixeira de Circe. ->CAP6-A)-A-vara-de-ciruelo-de-Circe.-]] [[B) A pluma de xornalista. ->CAP6-B)-A-pluma-de-xornalista.]] [[C) O fío de Penélope.->CAP6-C)-O-fío-de-Penélope.]]

Circe entrégache un obxecto, un auricular de radio feito de coral. Nel podes escoitar todas as voces das mulleres que foron esquecidas, vocabulario novo que nunca escoitaras. Isto fai que tomes a decisión de transmitir esa voces esquecidas na túa terra, cun novo vocabulario e cunha nova determinación. Emprendes un novo traballo que te ocupa e pon fin a esta historia.

Circe suspira. —Aínda pensas coma os guerreiros, buscando armas onde hai vida —di. Nega coa cabeza e sopra un po dourado. Todo se volve negro. Volves espertar na biblioteca e perdiches a túa oportunidade de entrevistar a Circe.

—Unha planta medicinal —dis—.A natureza e ocoñecemento. Circe sorrí. —Exacto. O meu poder non é maxia negra, é sabiduría. Begoña, escoita: non son unha vilana. Son unha muller que escolleu a súa liberdade antes que someterse. Ulises foi o meu amante, si, pero tamén o meu igual. Non quedei chorando pola súa partida. Quedei disfrutando da miña illa, do meu mar e do meu azul. Cruzaches o tempo seguindo un camiño de estrelas que aínda non se nomeou. Ven, a miña casa é a casa das que non teñen medo de ser transformadas. Entras na súa mansión de pedra. Alí, Circe ofréceche asento nun taburete talado e unha cunca, pero antes de beber, como xornalista que es, fíxaste nos detalles da estancia. Circe senta fronte a ti. Pon sobre a mesa un pequeno frasco cun ungüento o teu caderno. —Dime, compañeira de palabras: os meus convidados chegan aquí coma homes e marchan coma porcos, pero non é a miña maxia a que os transforma, é a súa propia natureza a que sae á luz ao probar o meu viño. Ti queres escribir un libro sobre min. Para facelo, debes dicirme: cal é oingrediente que transforma un mito nunha verdade? [[A) A perspectiva: ver a historia dende os ollos de quen nunca puido falar. ->CAP5-2-A)-A-perspectiva:-Ver-a-historia-dende-os-ollos-de-quen-nunca-poido-falar.-]] [[B) A linguaxe: cambiar as palabras antigas por unhas que entendan as mulleres actuais.->CAP5-2-B)-A-linguaxe:-Cambiar-as-palabras-antigas-por-unhas-que-entendan-as-mulleres-acctuais.-]]

''Final: O amencer en Santiago '' Escollas o que escollas, sentes un tirón no peito. O ceo de Ítaca racha. Abres os ollos. Estás apoiada sobre a mesa de madeira da biblioteca. O sol da tarde entra pola ventá e alumea as motas de po que bailan coma o po estelar da Vía Láctea. O libro da Odisea segue aberto diante de ti pero agora parece incompleto, case infantil no retrato que fai das mulleres. Tocas o teu ombreiro e sentes un pequeno pinchazo: é unha fíbula de bronce real enganchada na túa chaqueta moderna. Non foi só un soño. Sacas o teu caderno de xornalista e, cunha urxencia que queima os dedos, escribes a primeira frase da túa obra mestra: "Circe non era unha muller que odiaba aos homes; era unha muller que amaba a súa liberdade..." Volviches á casa, pero agora es a voz das que non a tiñan.

''Prólogo'' Es Begoña Caamaño. A túa voz é coñecida en toda Galicia a través de Radio Galega, as túas palabras buscan sempre a verdade. Es unha muller de conviccións firmes, feminista e amante das letras. Pero últimamente, algo te axita. Sentes que ás historias de sempre fáltalles a outra mitade, a voz das mulleres. É un sábado chuvioso en Santiago de Compostela. Decides refuxiarte na Biblioteca Ánxel Casal. O cheiro a papel vello e o silencio reconfórtante. Camiñas entre as estanterías na procura de entretemento. Como gran lectora dos clásicos que es dende nova, decides ir á sección da biblioteca onde se atopan eses libros. Alí, entre unha gran variedade, decídeste por un destes tres: [[A) A Odisea, de Homero->A) A Odisea, Homero]]. [[B) Orgullo e prexuízo, de Jane Austen->B) Orgullo e prexuízo, de Jane Austen.]]. [[C) Os tres mosqueteiros, de Alejandro Dumas->C) Os tres mosqueteiros, de Alejandro Dumas]].